|
| |
Pijporgel & MIDI
Nieuwe wegen in de orgelbouw
De muziekgeschiedenis kende eeuwenlang
een duidelijke relatie tussen compositorische en orgelbouwkundige
ontwikkelingen. Elke stijlperiode kende behalve haar eigen muziek ook haar
daarvoor geschikte orgel. In het begin van de twintigste eeuw kwam het echter
tot een breuk in deze relatie.
De Orgelbewegung propageerde een
heroriëntatie op orgels van voor de negentiende eeuw,
en kreeg een diepgaande invloed op de twintigste-eeuwse orgelbouw.
Nieuwe orgels werden gekopieerd of toch
minstens afgeleid van voorbeelden van oude meesters.
Hierin werd een grote verfijning bereikt,
maar ontwikkelingen in het twintigste-eeuwse componeren
hebben vrijwel geen invloed gehad op de orgelbouw.
Alleen de vormgeving van
orgels was dikwijls modern; ook werden hedendaagse hulpmiddelen, zoals
recentelijk de registratiecomputer, soms niet geschuwd.
Op het gebied van klankconceptie echter bleven twintigste-eeuwse orgelbouwers helaas
retrospectief.
Volgens de stichting STORM is de orgelkunst erbij gebaat als
toekomstige orgels, net als orgels van voor de twintigste eeuw, als het ware
weer een afspiegeling vormen van instrumenten die in de actuele muziekpraktijk
een belangrijke rol spelen. In de eenentwintigste eeuw zou hierdoor een
traditie in ere kunnen worden hersteld: de bouw van orgels als instrumentaal
compendium van de tijd van ontstaan, als organisme, bezield door de
tijdgeest.
In de afgelopen decennia heeft de muziektechnologie een grote vlucht genomen.
Elektronische muziek heeft in de avant-gardehoek een groeiende groep navolgers.
In theorie kan een bestaand orgel 'MIDI' worden gemaakt,
zonder dat er iets verloren gaat van de oorspronkelijke manier van functioneren.
In de praktijk is hier nog nooit voor gekozen,
bijvoorbeeld omdat het orgel onder Monumentenzorg valt of om
redenen van esthetischeaard.
In het ontwerp van het orgel van de stichting STORM is de keuze
voor 'MIDI OUT' zeer bewust geweest.
Het geheel van orgel, midi-interface en bijbehorende apparatuur
is nu een soort orgel annex elektronische performance studio,
met zeer interessante mogelijkheden in het
combineren van akoestische en elektronische geluidsoverdracht.
Verschillende orgelbouwers leveren reeds midi-instrumenten.
Zij dienen echter eerder commerciële (speelhulp-technische) dan muzikale doelen.
De basistechniek is dus bekend, deze wordt nu echter anders gebruikt.
Het gevolg van deze ontwikkeling kan een verandering op de arbeidsmarkt
voor zowel orgelbouwers als organisten betekenen.
Orgelbouwers dienen zich te bekwamen in nieuwe technologieën,
organisten in het gebruik van midi-instrumenten.
Van belang voor muziektechnologen is de combinatie van
geavanceerde apparatuur met het meest complexe akoestische instrument:
in zekere zin kan men het orgel beschouwen als
de morele voorvader van de synthesizer:
een mengpaneel avant la lettre.
|
